مناسبت ها

سولفات سدیم

سدیم سولفات

نمک سدیم سولفوریک اسید است. در صورتی که بی‌آب باشد کریستالی سفید با فرمول Na2SO4 تشکیل می‌دهد که آن را تناردیت نیز می‌نامند; و هنگام آب‌پوشی به فرمول Na2SO4·10H2O (دکاهیدرات) تبدیل می‌شود که به آن نمک گلوبر نیز می‌گویند. جامد دیگری از آن هپتاهیدرات(Na2SO4·7H2O) است. با تولید سالانه ۶ میلیون تن از پرمصرف‌ترین مواد شیمیایی است.

 

این ماده در تولید مواد شوینده و تهیه خمیر کاغذ کاربرد دارد. معمولا در طبیعت به شکل دکاهیدارت یافت می‌شود.

 

 

 

ایمنی

اگرچه سدیم سولفات به عنوان یک ماده غیرسمی شناخته می‌شود, اما باید با دقت استفاده شود. غبار آن می‌تواند به آسم موقت یا صدمات چشمی منجر شود اما به راحتی با محافظ چشم یا ماسک می‌توان از آن جلوگیری کرد. حمل و نقل آن محدود نشده‌است و در فهرست ایمنی و حفاظتی قرار ندارد.

دیگر نام‌ها

تناردیت (معدنی)

نمک گلوبر (دکاهیدرات)

شناساگرها

شماره ثبت سی‌ای‌اس          7757-82-6 Yes,

7727-73-3 (decahydrate)

پاب‌کم    24436

کم‌اسپایدر            22844 Yes

UNII     36KCS0R750 Yes

شمارهٔ آرتی‌ئی‌سی‌اس           WE1650000

SMILES

 [Na+].[Na+].[O-]S([O-])(=O)=O

 

InChI

InChI=1S/2Na.H2O4S/c;;1-5(2,3)4/h;;(H2,1,2,3,4)/q2*+1;/p-2 Yes

 

InChI=1S/2Na.H2O4S/c;;1-5(2,3)4/h;;(H2,1,2,3,4)/q2*+1;/p-2

 

InChI=1S/2Na.H2O4S/c;;1-5(2,3)4/h;;(H2,1,2,3,4)/q2*+1;/p-2

Key: PMZURENOXWZQFD-UHFFFAOYSA-L

 

خصوصیات

فرمول مولکولی      Na2SO4

جرم مولی            142.04 g/mol (anhydrous)

322.20 g/mol (decahydrate)

شکل ظاهری        white crystalline solid

hygroscopic

چگالی    2.664 g/cm3 (anhydrous)

1.464 g/cm3 (decahydrate)

دمای ذوب           884 °C (anhydrous)

32.4 °C (decahydrate)

دمای جوش         

‎1429 °C (anhydrous)

انحلال‌پذیری in water      47.6 g/L (0 °C)

427 g/L (100 °C)

انحلال‌پذیری        نامحلول در اتانول

ضریب شکست (nD)          1.468 (anhydrous)

1.394 (decahydrate)

ساختار

ساختار بلوری        اورتورومبیک یا شانزده‌تایی (anhydrous)

مونوکلینیک (decahydrate)

خطرات

MSDS   ICSC 0952

شاخص ئی‌یو         فهرست نشده

خطرات اصلی        مضر

لوزی آتش

 

 نقطه اشتعال         آتش نمی‌گیرد

ترکیبات مرتبط

دیگر آنیون‌ها        سدیم سلنات

سدیم تلورات

دیگر کاتیون‌ها       لیتیم سولفات

پتاسیم سولفات

روبیدیم سولفات

سزیم سولفات

ترکیبات مرتبط      سدیم بی‌سولفات

سدیم سولفیت

سدیم پرسولفات

به استثنای جایی که اشاره شده‌است در غیر این صورت، داده‌ها برای مواد به وضعیت استانداردشان داده شده‌اند (در 25 °C (۷۷ °F)، ۱۰۰ kPa)

 

سولفات سدیم:

 

                 در ایران صنایع عمده مصرف كننده سولفات سدیم به ترتیب صنایع پودر شوینده، صنایع شیشه‌سازی و صنایع كاغذسای (كاغذ كرافت) می‌باشند. لازم به ذكر است كه صنایع دیگری از جمله صنایع تولید سولفور سدیم، صنایع نظامی، صنایع نساجی و رنگرزی، داروسازی، عكاسی و خوراك دام از مصرف كنندگان این ماده معدنی در ایران می‌باشند كه در درجه دوم اهمیت قرار دارند، میزان مصرف این صنایع در سال در مقایسه با سه صنعت دیگر قابل توجه نمی‌باشد.

 

کاربرد در صنایع :

 

صنایع پودر شوینده :

 

                كاربردها و مصارف پودرهای شوینده و پاك كننده با سرعت زیادی توسعه می‌یابد، خنثی بودن سولفات سدیم در دماهای پائین و تمایل به واكنش در دماهای بالا موجب استفاده از آن به عنوان یكی از مواد اولیه اصلی صنایع شوینده (پودرهای شوینده خانگی) به عنوان یكی از بهترین پاك كننده‌ها و حلال‌ها، شده است. این ماده معدنی در ساختمان پودرهای شوینده، علاوه بر سازنده و پركننده ارزان قیمت، باعث افزایش خاصیت پاك‌كنندگی و ازدیاد خاصیت تعلیق آن نیز می‌شود و بر روی خواص كلوئیدی سیستم تمیزكن نیز اثر می‌گذارد. امروزه پـودرهـای شـوینده فسفـاتی مسائل زیست محیطی زیادی را سبب شده است در پاسخ به این مشكلات، سازندگان پودرهای شوینده، به وسیلـه خارج كردن تریپلی فسفات سدیم (STPP) از فرآیند، تغییراتی را در پودرهای شوینده ایجاد نمودند. و بسیاری از سازندگان از سولفات سدیم به جای آن استفاده نمودند. به طور كلی امروزه حدود یك سوم (3/1) وزن مواد پاك كننده مصرفی در ماشین‌های رختشوئی، سولفات سدیم است.

صنایع شیشه سازی:

 

             بیشترین مصرف سولفات سدیم در صنایع شیشه برای تولید شیشه‌های جام (شیشه تخت) به روش فلوت است و در تولید سایر محصولات شیشه‌ای از جمله ظروف شیشه‌ای، بطری‌های شیشه‌ای داروئی و طبی، شیشه‌های مخصوص (پیركس، فایبرگلاس، كالاهای شیشه‌ای آزمایشگاهی و خانگی) مورد استفاده قرار می گیرد.

 

               سولفات سدیم در داخل كوره‌های ذوب شیشه به اكسیدهای Na2O، SO3 تجزیه شده و گازهای حاصله در داخل مذاب تولید حباب‌های بزرگ می‌نماید و ضمن اینكه حباب‌ها می‌خواهند از سطح مذاب خارج شوند، همراه خود حباب‌های ریز موجود در داخل گدازه شیشه (حباب‌های هوا) را خارج می‌كنند و مانع از حضور این حباب‌های ریز در شیشه می‌شوند و بر این اساس سولفات سدیمی از كف كردن و تشكیل حباب (كف ذوب نشده سیلیس) كه غالباً به صورت شناور در داخل شیشه ظاهر می‌گردد، به هنگام ذوب جلوگیری می‌نماید و کیفیت ظاهری و عملکردی شیشه را بهبود می بخشد. بعلاوه سولفات سدیم به عنوان كمك ذوب باعث افزایش سرعت ذوب سیلیس شده و در عین حال تمایل گازهای قلیایی را برای تشكیل حباب كاهش می‌دهد لذا از تولید سیلیس در داخل كوره جلوگیری نموده و باعث ارتقا كیفیت شیشه‌های سیلیسی (High Silica) می‌گردد.

 

 

 

صنایع تولید کاغذ:

 

              مصرف عمده سولفات سدیم در صنایع كاغذسازی در تهیه خمیر كاغذ كرافت است. این ماده معدنی در طی یك فرآیند شیمیایی مخصوص به خود، در تشكیل خمیر مایه كاغذ كرافت موثر است. این نوع كاغذ در ساخت پاكت‌های بسته‌بندی سیمان، كارتن و مقوا كاربرد فراوان دارد.

 

 

 

                در فرآیند تولید كاغذ كرافت از سولفید سدیم (Na2S) برای هضم خاشاك و چوب استفاده می‌شود، ئیدروكسید سدیم (NaOH) و سولفید سدیم مورد نیاز نیز از سولفات سدیم تأمین می‌شود.

 

سایر موارد :

 

                 سولفات سدیم یك منبع اقتصادی و مناسب برای Na2O در تعدادی از صنایع از جمله رنگرزی پارچه‌های نساجی، دباغی و چرم سازی، صنایع چوب و... می‌باشد. کاربردهای دیگر این ماده عبارتند از صنایع داروسازی، کودهای شیمیایی ،تولید اسفنجهای مصنوعی و ..