مناسبت ها

اکسید آهن

اکسید آهن

اکسید آهن ترکیبی شیمیایی است که از آهن و اکسیژن تشکیل شده‌است. روی‌هم‌رفته حدود ۱۶ نوع اکسید آهن و اکسی‌هیدروکسید وجود دارد. این اکسید در بسیاری از فرایندهای طبیعیِ بیولوژیکی و ژئولوژیکی نقش مهمی را ایفا می‌کند و توسط انسان به صورت گسترده‌ای به عنوان سنگ آهن، رنگدانه، کاتالیزور در ترمیت مورد استفاده قرار می‌گیرد.

اکسیدها

اکسید آهن(II)، (FeO)

اکسید آهن(II،III)، مگنتیت (Fe۳O۴)

اکسید آهن(III) (Fe۲O۳)

اکسید آهن(III)، هماتیت (α-Fe۲O۳)

اکسید آهن(III)، (β-Fe۲O۳)

اکسید آهن(III)، (γ-Fe۲O۳)

اکسید آهن(III)، (ε-Fe۲O۳)

هیدروکسیدها

هیدروکسید آهن(II) (Fe(OH)۲)

آهن(III) اکسید-هیدروکسید (Fe(OH)۳)

پیشینه اکسیدآهن در ایران

«در هزاره چهارم پیش از میلاد مردم دشت‌نشین فلات ایران در کار زندگی پیشرفت بیشتری کردند و این پیشرفت در توسعه محل سکونت و توجه به تزیین منازل آن‌ها به خوبی دیده می‌شود، در قریه سیلک نموداری از آن وجود دارد، ساکنین این محل اتاق‌های خود را با اکسیدآهن و مواد دیگر نقاشی می‌کردند و ظروف سفالین ظریف می‌ساختند»

 

روش تولید اکسید آهن از طریق رسوب دهی سولفات آهن

 

در این روش سولفات آهن با pH کمتر از 3 در آب حل می شود و به محلول حاصل سدیم هیدروکسید اضافه کرده و هوادهی انجام می شود. با افزایش تدریجی pH تا 7، هیدروکسید آهن زرد رنگ تشکیل می شود. محلول حاصل فیلتر شده و کیک فیلتر که شامل هیدروکسید آهن است از محلول جدا می شود و جهت خشک و آسیاب شدن به گرمخانه منتقل می شود. هیدروکسید آهن بلافاصله در مواجهه با هوای محیط به حالت پایدار اکسید آهن زرد تبدیل می شود. محصول حاصل شده در صورت افزایش دما به تدریج به رنگ های نارنجی، قرمز، قهوه ای و سیاه تبدیل می شود

 

 

 

اکسید آهن (II)

اکسید آهن (II) (به انگلیسی: Iron(II) oxide) با فرمول شیمیایی FeO یک ترکیب شیمیایی با شناسه پاب‌کم ۱۴۹۴۵ است. که جرم مولی آن 71.844 g/mol می‌باشد. شکل ظاهری این ترکیب، بلورهای سیاه است.

 

نام‌گذاری آیوپاک

Iron(II) oxide

دیگر نام‌ها

Ferrous oxide

شناساگرها

شماره ثبت سی‌ای‌اس          1345-25-1 Yes

پاب‌کم    14945

کم‌اسپایدر            14237 Yes

UNII     G7036X8B5H Yes

ChEBI   CHEBI:50820 Yes

SMILES

[Fe]=O

 

InChI

InChI=1S/Fe.O Yes

Key: UQSXHKLRYXJYBZ-UHFFFAOYSA-N Yes

 

InChI=1/Fe.O/rFeO/c1-2

Key: UQSXHKLRYXJYBZ-WPTVXXAFAB

 

خصوصیات

فرمول مولکولی      FeO

جرم مولی            71.844 g/mol

شکل ظاهری        black crystals

چگالی    5.745 g/cm3

دمای ذوب           ۱٬۳۷۷ درجه سلسیوس (۲٬۵۱۱ درجه فارنهایت; ۱٬۶۵۰ کلوین) [۱]

دمای جوش         

‎3414 °C, 3687 K, 6177 °F

انحلال‌پذیری in water      Insoluble

انحلال‌پذیری        insoluble in قلیایی الکل

dissolves in اسید

ضریب شکست (nD)          2.23

خطرات

MSDS   ICSC 0793

شاخص ئی‌یو         Not listed

خطرات اصلی        can be pyrophoric

دمای خودآتشگیری variable

ترکیبات مرتبط

دیگر آنیون‌ها        فلوئورید آهن(II) آهن(II) سولفید iron(II) selenide iron(II) telluride

دیگر کاتیون‌ها       اکسید منگنز(II) اکسید کبالت(II)

ترکیبات مرتبط      اکسید آهن(III) اکسید آهن(IIIII)

به استثنای جایی که اشاره شده‌است در غیر این صورت، داده‌ها برای مواد به وضعیت استانداردشان داده شده‌اند (در 25 °C (۷۷ °F)، ۱۰۰ kPa)

 

اکسید آهن (III)

اکسید آهن (III) (به انگلیسی: Iron(III) oxide) با فرمول شیمیایی آهن۲اکسیژن۳ یک ترکیب شیمیایی با شناسه پاب‌کم ۵۱۸۶۹۶ است. که جرم مولی آن 159.69 g/mol می‌باشد. شکل ظاهری این ترکیب، جامد قهوه‌ای-قرمز است.

 

دیگر نام‌ها

Ferric oxide هماتیت ferric iron red iron oxide synthetic maghemite colcothar iron sesquioxide زنگ زدن

شناساگرها

شماره ثبت سی‌ای‌اس          1309-37-1 Yes

پاب‌کم    518696

کم‌اسپایدر            21106565 Yes

UNII     1K09F3G675 Yes

ChEBI   CHEBI:50819 Yes

شمارهٔ آرتی‌ئی‌سی‌اس           NO7400000

SMILES

O1[Fe]2O[Fe]1O2

 

InChI

InChI=1S/2Fe.3O Yes

Key: JEIPFZHSYJVQDO-UHFFFAOYSA-N Yes

 

InChI=1/2Fe.3O/rFe2O3/c3-1-4-2(3)5-1

Key: JEIPFZHSYJVQDO-ZVGCCQCPAC

 

خصوصیات

فرمول مولکولی      آهن2اکسیژن3

جرم مولی            159.69 g/mol

شکل ظاهری        red-brown solid

بوی       odorless

چگالی    5.242 g/cm3 solid

دمای ذوب           1566 °C (1838 K) decomp.

انحلال‌پذیری in water      insoluble

ساختار

ساختار بلوری        دستگاه بلوری لوزی‌پهلو

ترموشیمی

آنتروپی مولار

استاندارد So298

90 J·mol−1·K−1[۱]

آنتالپی استاندارد

تشکیل ΔfHo298

−826 kJ·mol−1[۱]

خطرات

طبقه‌بندی ئی‌یو     not listed

نقطه اشتعال         non-flammable

ترکیبات مرتبط

دیگر آنیون‌ها        فلوئورید آهن(III)

دیگر کاتیون‌ها       اکسید منگنز(III) اکسید کبالت(III)

ترکیبات مرتبط      اکسید آهن(II) اکسید آهن(IIIII)

به استثنای جایی که اشاره شده‌است در غیر این صورت، داده‌ها برای مواد به وضعیت استانداردشان داده شده‌اند (در 25 °C (۷۷ °F)، ۱۰۰ kPa)

اکسید آهن (II، III)

اکسید آهن(II,III) (به انگلیسی: Iron(II,III) oxide) یک ترکیب شیمیایی با شناسه پاب‌کم ۱۶۲۱۱۹۷۸ و جرم مولی 231.533 g/mol بوده و شکل ظاهری این ترکیب، پودری سیاه رنگ است. فرمول کلی این ترکیب Fe3O4 است. دو ترکیب دیگر، یکی اکسید آهن دو ظرفیتی(FeO)، ترکیبی کمیاب بوده و دیگری اکسید آهن سه ظرفیتی با فرمول (Fe2O3) در شیمی به نام هماتیت معروف است و در متنهای کهن فارسی به نام شادنه آمده است.

 

نام‌گذاری آیوپاک

iron(II) diiron(III) oxide

دیگر نام‌ها

ferrous ferric oxide ferroso ferric oxide iron(IIIII) oxide magnetite black iron oxide lodestone rust

شناساگرها

شماره ثبت سی‌ای‌اس          1317-61-9 Yes

پاب‌کم    16211978

کم‌اسپایدر            17215625 Yes

UNII     XM0M87F357 Yes

ChEBI   CHEBI:50821 Yes

ChEMBL          CHEMBL1201867

SMILES

O1[Fe]2O[Fe]O[Fe]1O2

 

InChI

InChI=1S/3Fe.4O Yes

Key: SZVJSHCCFOBDDC-UHFFFAOYSA-N Yes

 

InChI=1/3Fe.4O/rFe3O4/c1-4-2-6-3(5-1)7-2

Key: SZVJSHCCFOBDDC-QXRQKJBKAR

 

خصوصیات

فرمول مولکولی      Fe3O4

FeO.Fe2O3

 

جرم مولی            231.533 g/mol

شکل ظاهری        black powder

چگالی    5.17 g/cm3

دمای ذوب           1597 °C

ضریب شکست (nD)          2.42 [۱]

به استثنای جایی که اشاره شده‌است در غیر این صورت، داده‌ها برای مواد به وضعیت استانداردشان داده شده‌اند (در 25 °C (۷۷ °F)، ۱۰۰ kPa)

 

 

 

 

محتوای بیشتر در این بخش: « اسید فلوریدریک فلوراید سدیم »